Wytrzymałość na rozciąganie i granica plastyczności: od PLA po stal

Wytrzymałość na rozciąganie mówi, jak mocno można ciągnąć materiał, zanim pęknie. Granica plastyczności mówi, jak mocno można go ciągnąć, zanim po puszczeniu zostanie trwale wydłużony. Śruba 8.8 ma granicę plastyczności 640 MPa i wytrzymałość na rozciąganie 800 MPa, a wydruk z PLA puszcza już przy około 52 MPa.
Ile utrzyma jeden megapaskal
Obie wartości to siła podzielona przez pole przekroju, na które działa. Jeden megapaskal (MPa) to niuton na każdy milimetr kwadratowy, czyli 1 N/mm², a niuton to ciężar 102 gramów. Pręt o przekroju jednego milimetra kwadratowego utrzyma więc 102 gramy na każdy megapaskal swojej wytrzymałości na rozciąganie.
5,3 kg
PLA, na płasko
Wytrzymałość 52,3 MPa
11,0 kg
Daglezja, wzdłuż włókien
Wytrzymałość 107,6 MPa
29,6 kg
Aluminium 6061-T6
Wytrzymałość 290 MPa
36,7 kg
Stal konstrukcyjna S235
Wytrzymałość 360 MPa
81,6 kg
Stal śrub 8.8
Wytrzymałość 800 MPa
124,4 kg
Stal śrub 12.9
Wytrzymałość 1220 MPa
W USA wytrzymałość podaje się w psi, czyli funtach na cal kwadratowy, albo w ksi, czyli tysiącach psi. 1 MPa to 145 psi, a 1 ksi to 6,9 MPa.
Wytrzymałość na rozciąganie i granica plastyczności
Kiedy rozciągasz stalową próbkę, z początku wydłuża się jak sztywna sprężyna: puść ją, a wróci do dawnej długości. Po przekroczeniu granicy plastyczności zostaje dłuższa, kiedy ją puścisz. Przy wytrzymałości na rozciąganie zaczyna się zwężać w jednym miejscu, tworząc szyjkę, i właśnie tam pęka.
1
Bez obciążenia
0 MPa
Zamocowana za oba końce, jeszcze nierozciągana
2
Granica plastyczności
640 MPa
Puszczona teraz, zostanie o 0,2% dłuższa
3
Wytrzymałość na rozciąganie
800 MPa
Najwięcej, ile wytrzyma. Teraz zaczyna się przewężać
4
Zerwanie
o 12% dłuższa
niż na początku, po złożeniu obu kawałków
Przy granicy plastyczności próbka jest dłuższa zaledwie o pół procenta, czego gołym okiem nie widać, dlatego krzywa zaczyna się prawie pionowo. Część powinna pracować wyraźnie poniżej granicy plastyczności, bo po jej przekroczeniu zostaje na stałe wygięta albo rozciągnięta, choć wcale nie pękła.
Granica plastyczności i wytrzymałość na rozciąganie popularnych materiałów
Metale mają obie liczby. Pozostałe materiały mają tu tylko wytrzymałość na rozciąganie, bo ich źródła nie podają granicy plastyczności.
Granica plastycznościWytrzymałość na rozciąganie
Pokaż jako tabelę
| Materiał | Granica plastyczności | Wytrzymałość na rozciąganie |
|---|---|---|
| Stal śrub 12.9 | 1100 MPa (160 ksi) | 1220 MPa (177 ksi) |
| Tytan Grade 5 | 828 MPa (120 ksi) | 895 MPa (130 ksi) |
| Stal śrub 8.8 | 640 MPa (93 ksi) | 800 MPa (116 ksi) |
| Stal nierdzewna 304 | 205 MPa (30 ksi) | 515 MPa (75 ksi) |
| Stal konstrukcyjna S235 | 235 MPa (34 ksi) | 360 MPa (52 ksi) |
| Aluminium 6061-T6 | 240 MPa (35 ksi) | 290 MPa (42 ksi) |
| Daglezja, wzdłuż włókien | Brak danych | 107,6 MPa (16 ksi) |
| Nylon, na płasko | Brak danych | 78 MPa (11 ksi) |
| PLA, na płasko | Brak danych | 52,3 MPa (8 ksi) |
| PETG, na płasko | Brak danych | 48 MPa (7 ksi) |
| ABS, na płasko | Brak danych | 33,4 MPa (5 ksi) |
| Beton C30/37 | Brak danych | 2,9 MPa (0,42 ksi) |
| Daglezja, w poprzek włókien | Brak danych | 2,3 MPa (0,33 ksi) |
Różnica między tymi dwiema liczbami bardzo zależy od metalu. Stal nierdzewna 304 ma granicę plastyczności 205 MPa, ale pęka dopiero przy 515 i po drodze wydłuża się o co najmniej 40%. Tytan Grade 5 i stal śrub 12.9 mają granicę plastyczności na poziomie 90% wytrzymałości na rozciąganie albo wyżej.
Co znaczą 8.8, 10.9 i 12.9 na śrubie
Dwie liczby na łbie śruby metrycznej to jej klasa wytrzymałości, w normie ISO 898-1 nazywana klasą własności mechanicznych. Pierwsza pomnożona przez 100 daje wytrzymałość na rozciąganie w MPa. Druga mówi, jaką część tej wytrzymałości stanowi granica plastyczności.
8.8
8 × 100 = 800 MPa
Wytrzymałość na rozciąganie Najwięcej, ile wytrzyma przed zerwaniem
0,8 × 800 = 640 MPa
Granica plastyczności 80% wytrzymałości na rozciąganie. Powyżej tej granicy śruba zostaje trwale wydłużona
Te wartości pomnożone przez przekrój gwintu dają najmniejszą siłę, jaką wytrzyma śruba każdej klasy. Dla M10:
4.6
23,2 kN
ciężar 2,4 t
Granica plastyczności 240 MPaWytrzymałość 400 MPaWydłuża się o 22% przed zerwaniem
8.8
46,4 kN
ciężar 4,7 t
Granica plastyczności 640 MPaWytrzymałość 800 MPaWydłuża się o 12% przed zerwaniem
10.9
60,3 kN
ciężar 6,1 t
Granica plastyczności 940 MPaWytrzymałość 1040 MPaWydłuża się o 9% przed zerwaniem
12.9
70,8 kN
ciężar 7,2 t
Granica plastyczności 1100 MPaWytrzymałość 1220 MPaWydłuża się o 8% przed zerwaniem
Śruba 12.9 wytrzymuje mniej więcej o połowę więcej niż 8.8 tego samego rozmiaru, ale przed zerwaniem wydłuża się tylko o 8%, a 8.8 o 12%. W artykule o rozmiarach śrub metrycznych znajdziesz klucz i imbus do każdego rozmiaru.
Wytrzymałość w stosunku do ciężaru
Pręt z każdego materiału może zwisać tylko do pewnej długości, zanim urwie go własny ciężar. Ta długość to wytrzymałość na rozciąganie podzielona przez ciężar objętościowy materiału, więc pozwala porównać materiały w przeliczeniu na kilogram.
20,6 kmTytan Grade 5
20,4 kmDaglezja, wzdłuż włókien
11,0 kmAluminium 6061-T6
10,4 kmStal śrub 8.8
4,7 kmStal konstrukcyjna S235
4,6 kmPLA, na płasko
W przeliczeniu na kilogram daglezja ciągnięta wzdłuż włókien wytrzymuje tyle co tytan. Tak samo aluminium dorównuje stali śrub 8.8, a PLA stali konstrukcyjnej S235.
Drewno i wydruki 3D są słabsze w poprzek
Włókna drewna biegną wzdłuż pnia, a wydruk 3D to stos warstw, z których każda jest zespolona tylko z tą pod spodem. Ciągnięte w poprzek włókien albo w poprzek warstw, jedno i drugie puszcza wcześniej.
Daglezja
107,6 MPa
Wzdłuż włókien
2,3 MPa
W poprzek włókien
47 razy mocniejsza wzdłuż włókien
PLA z drukarki 3D
52,3 MPa
Na płasko, rozciąganie wzdłuż warstw
40,5 MPa
Na stojąco, rozciąganie w poprzek warstw
Na stojąco zachowuje 77% wytrzymałości
Obciążaj więc drewno wzdłuż włókien, a część kładź na stole drukarki tak, żeby siła ciągnęła wzdłuż warstw. W naszym artykule o filamentach jest ten sam test dla czterech innych filamentów.
O CadFlow
Tworzymy CadFlow, program 3D do rzeczy, które budujesz. Odtwarza budowę jako film krok po kroku, który każdy zrozumie, i nie jest jeszcze publicznie dostępny. Jeśli chcesz go wypróbować, zapisz się na listę oczekujących.
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć wytrzymałość na rozciąganie?
Podziel największą siłę z próby przez pole przekroju próbki sprzed rozciągania. Gwint śruby M10 ma przekrój czynny 58 mm², więc śruba 8.8, która wytrzymuje 46 400 N, ma wytrzymałość na rozciąganie 46 400 ÷ 58 = 800 MPa.
Jak przeliczyć MPa na psi, ksi albo kgf/mm²?
1 MPa to 1 N/mm², 145,04 psi, 0,145 ksi albo 0,102 kgf/mm². W drugą stronę 1 ksi to 6,895 MPa, a 1 kgf/mm² to 9,807 MPa.
Czy granica wytrzymałości to to samo co wytrzymałość na rozciąganie?
Tak. Granica wytrzymałości, wytrzymałość na rozciąganie, Rm (symbol używany w normach ISO) i angielskie UTS (ultimate tensile strength) oznaczają największe naprężenie w próbie rozciągania. Granica plastyczności to w tych samych normach Re albo Rp0,2.
Dlaczego granicę plastyczności podaje się przy 0,2%?
Większość metali nie przestaje sprężynować w jednym wyraźnym punkcie, więc granicę plastyczności odczytuje się tam, gdzie po odciążeniu próbka zostałaby dłuższa o 0,2%. To tak zwana umowna granica plastyczności. Wyjątkiem jest stal niskowęglowa, na przykład S235: puszcza w wyraźnym punkcie, oznaczanym ReH.
Czym różni się wytrzymałość na rozciąganie od wytrzymałości na ścinanie?
Rozciąganie to siła wzdłuż śruby, ścinanie to siła w poprzek niej, jak przy dwóch blachach przesuwających się po sobie. Eurokod 3 przyjmuje wytrzymałość śruby na ścinanie w gwincie jako 60% jej wytrzymałości na rozciąganie dla klas 4.6, 5.6 i 8.8 oraz 50% dla 4.8, 5.8, 6.8 i 10.9.
Jaka jest wytrzymałość betonu na rozciąganie?
Eurokod 2 podaje dla betonu C30/37 średnią wytrzymałość na rozciąganie 2,9 MPa, czyli około jednej dziesiątej z 30 MPa, które wytrzymuje przy ściskaniu. Dlatego wszędzie tam, gdzie beton jest rozciągany, daje się w nim stalowe pręty.
Który filament do druku 3D jest najmocniejszy?
Z sześciu popularnych nylon: 78 MPa na płasko w testach Polymakera, wobec 52,3 dla PLA. Nasz artykuł o filamentach porównuje wszystkie sześć.
Skąd są te liczby?
Sprawdziliśmy je 10 listopada 2026. Śruby: ISO 898-1, z tabeli TR Fastenings i minimalnych obciążeń w Engineering ToolBox. Drewno: Wood Handbook USDA, rozdział 5. Tworzywa: karta techniczna Polymakera dla PolyLite PLA i pozostałe z naszego artykułu o filamentach. Metale: minimalne wartości z EN 10025-2 dla S235 (Marcegaglia), ASTM A240 dla 304 (ATI), ASTM B265 dla tytanu Grade 5 (GS Alloy) i EN 485-2 dla płyt z 6061-T6 (Smiths). Moduł sprężystości stali: Eurokod 3, EN 1993-1-1. Beton: Eurokod 2, tabela 3.1. Ścinanie: Eurokod 3, EN 1993-1-8, tabela 3.4.
Darmowe narzędzia do tego
Historia tego wpisu
- Opublikowano
Przeczytaj też

Rozmiary śrub metrycznych: tabela kluczy i imbusów, M2 do M24

Otwory pod gwint: jakie wiertło do M6, M8 i każdego gwintu

Ranking drukarek 3D 2027: 8 najpopularniejszych w jednym teście
Tego bloga pisze zespół CadFlow. W CadFlow budujesz swój projekt w 3D i pokazujesz, jak go złożyć.
Zobacz, jak działa CadFlow





